De Elfstedentocht

Te voet, op de fiets, met de motor of zelfs per boot. Maar bovenal bekend al schaatsend: de 200 kilometer lange Elfstedentocht. Wie kent ‘m niet? Al ruim 110 jaar een begrip, niet alleen in Friesland. Bibberend en hopelijk met scherp geslepen ijzers waagden duizenden bikkels zich voor het laatst in 1997 over de bevroren Friese wateren, langs de elf Friese steden. Over de hele route stond de kant vol met trouwe supporters, die de schaatsers overal in de ijzige kou aanmoedigden. Met behulp van koek en zopie, een verwarmend Boomsa kruidenbittertje of puur op karakter zagen zij Klasina Seinstra en Henk Angenent in 1997 binnen 8 uur over de finish gaan. Hoewel het inmiddels al meer dan 25 jaar geleden is dat er een Elfstedentocht plaats vond, blijft de winter hét moment om verhalen over de Tocht der Tochten op te halen.

De dag van de Elfstedentocht

ZZZZZOEF!

Op 15 januari 1909 werd de Koninklijke Vereniging De Friesche Elf Steden opgericht. Daarom is 15 januari uitgeroepen tot Dag van de Elfstedentocht, een dag die in het teken staat van de Elfstedencultuur. Deze feestdag wordt vaak gevierd in lokale musea of archieven.

Oké, 200 kilometer in rondjes schaatsen klinkt misschien niet heel aantrekkelijk. Maar dat er al vele jaren zonder die magische woordjes ‘It giet oan’ voorbij gaan, betekent niet dat we nooit meer de ijzers onder kunnen binden. In de Elfstedenhal kom je weer even helemaal in de stemming. Voor de ingang loop je namelijk al de ‘IJsvreter’ tegen het lijf. Een levensgroot standbeeld waarvoor Reinier Paping, de winnaar van de Elfstedentocht van 1963, model stond. Op de sokkel vind je de namen van alle winnaars door de jaren heen. Eenmaal binnen kijk je, naast de 400-meter lange ijsbaan, je ogen uit bij de ‘Wall of Fame’. Een tijdlijn van grote verlichte portretten, waarop alle winnaars van 1909 tot en met 1997 afgebeeld staan.

FAQ Elfstedentocht

Op een rijtje

De kans is er, maar realistisch gezien is het onzeker wanneer. Strenge winters met ijs van minimaal vijftien centimeter zijn zeldzaam geworden, en dat maakt een nieuwe Elfstedentocht moeilijk te voorspellen. Het blijft dus echt een kwestie van geduld hebben en hopen op strenge vorst.

Niet zomaar iedereen kan zich inschrijven voor deze legendarische tocht. Je moet ‘rijdend lid’ zijn van de Koninklijke Vereniging De Friesche Elf Steden, èn je moet ingeloot worden, dán mag je de schaatsen onderbinden en meedoen. Dus eerst lid worden, dan de kou trotseren en geschiedenis schrijven op het ijs.

De eerste elf mannen en de eerste elf vrouwen die over de finish komen krijgen een medaille. De winnaar bij de mannen gaat naar huis met de zilveren schotel, ook wel bekend als de Pim Mulier-wisselprijs. Bij de vrouwen zijn er twee prijzen: een zilveren bokaal en een zilveren wisselbeker. Zo’n overwinning vergeet je dus nooit meer. Iedereen die schaatsend finisht, krijgt een kruisje om op te spelden. 

Er zijn tot nu toe 15 officiële Elfstedentochten geschaatst: in 1909, 1912, 1917, 1929, 1933, 1940, 1941, 1942, 1947, 1954, 1956, 1963, 1985, 1986 en 1997. 

Voor een veilige Elfstedentocht moet het ijs stevig zijn. Het ijs moet minimaal 15 centimeter dik zijn, maar bij de meeste gereden tochten was het meer dan 25 centimeter. 

Dat hangt helemaal af van hoe je ’m trotseert. Met de schaatsen onder óf op de fiets kun je er tussen de zeven en elf uur over doen, afhankelijk van je skills, het weer en hoe vaak je stopt voor koek-en-zopie. 

De startplek van de Elfstedentocht is door de jaren heen een paar keer veranderd, want Leeuwarden houdt wel van een beetje variatie. In 1947 begon de wedstrijd in de loods van de Friesche Kolenhandel aan de Snekertrekweg. Vanaf daar moesten de rijders eerst nog tweehonderd meter rennen naar de Zwette. Schaatsen alleen was blijkbaar niet uitdagend genoeg.

In 1954, 1956 en tijdens de ijskoude editie van 1963 vertrokken de wedstrijdrijders vanuit de infrarode droogtunnel van firma Postuma aan het eind van de Verlengde Schrans.

De bekendste ijsroute van Nederland begint én eindigt in Leeuwarden! Vanuit hier schaats je langs alle elf parels van Friesland: Sneek, IJlst, Sloten, Stavoren, Hindeloopen, Workum, Bolsward, Harlingen, Franeker en Dokkum. 

Blijf op de hoogte

Nieuwsbrief